COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, zirvenin ilk haftasını geride bırakırken iki ayrı toplantıda net bir yol haritası çizdi. 55 ülkeden parlamenterlere “kararları sahaya siz taşıyacaksınız” diyen Kurum, Türk devletlerine ise kentsel dönüşüm projelerini yatırımcıyla buluşturacak yeni bir platform olan TULIP’i duyurdu.
Antalya’da süren COP31 İklim Zirvesi’nde ilk haftanın sonuna gelinirken Türkiye’nin mesajı netleşti: Hedef ilan eden değil, sonuç alan bir iklim diplomasisi. Bakan Murat Kurum, Parlamentolar Arası Birlik (PAB) iş birliğiyle düzenlenen “Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Kapsamında Parlamenter Toplantısı”nda, küresel iklim sisteminin yükünün adil paylaşılması gerektiğini söyledi.
Kurum’a göre çözüm, ülkelerin farklı şartlarını görmezden gelmeyen yeni bir sistemden geçiyor:
“Ülkelerin kalkınma hakkını koruyan, finansmanı ihtiyacın bulunduğu yere ulaştıran, dönüşümün yükünü hakkaniyetle paylaşan bir sistem kurmamız gerekiyor.”
Zirvenin ilk haftasında devlet ve hükümet başkanlarından bilim insanlarına, iş dünyasından gençlere uzanan geniş bir katılımla enerji, finansman, tarım, su, dirençli şehirler ve sıfır atık başlıklarının masaya yatırıldığını aktaran Kurum, COP31 Başkanlığı’nın diyalog, uzlaşı ve aksiyon olmak üzere üç temel üzerine kurulduğunu hatırlattı.
Bakan Kurum, bir iklim hedefinin gerçek karşılığının ancak çıkarılan kanunda, ayrılan bütçede, yapılan yatırımda ve güçlendirilen şehirde görülebileceğini vurguladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Liderler Zirvesi’ndeki adil geçiş çağrısına atıf yapan Kurum, “Uygulama COP’u” kavramını şöyle açıkladı:
“Antalya’da konuşulanların konferans salonlarında kalmasını istemiyoruz. Hedeflerin projeye, finansmana, mevzuata ve insanların hayatında görülebilen sonuçlara dönüşmesini istiyoruz.”
Ülkelerin kalkınma yollarının, enerji altyapılarının ve iklim risklerinin birbirinden farklı olduğunu kabul etmenin şart olduğunu belirten Kurum, “Her ülkenin kendi yolu var ama çocuklarımızın yaşayacağı dünya ortak” mesajını verdi.
Kurum, konuşmasının önemli bir bölümünü parlamentoların üstleneceği sorumluluğa ayırdı. Türkiye’nin iklim alanındaki dönüşümünün arkasında TBMM’nin açtığı hukuki yolun bulunduğunu belirten Bakan, iki kritik eşiğe dikkat çekti:
Bu kanunla iklim hedeflerinin “temenni” olmaktan çıkıp devletin planlama ve uygulama düzeninin parçası haline geldiğini söyleyen Kurum, Meclis’in rolünü “uluslararası taahhüt ile ulusal uygulama arasındaki bağı kurmak” olarak tanımladı.
Bakan Kurum, zirve sona erdiğinde parlamentoların önüne enerji yatırımlarına dair kanunlar, şehirlerin dayanıklılığı için bütçeler ve su, ulaşım, atık yönetimi ile sanayi dönüşümüne ilişkin yeni kararlar geleceğini hatırlattı. Kurum, çalışanların yeni mesleklere hazırlanması, KOBİ’lerin dönüşüme uyumu, gençlerin yeni iş alanlarına erişimi ve dar gelirli ailelerin korunması gibi başlıkların da parlamentoların gündemine gireceğini vurguladı.
Hukuki zeminin sahadaki uygulamayla desteklendiğini belirten Kurum, Türkiye’nin enerji dönüşümüne ilişkin çarpıcı rakamlar paylaştı. Yenilenebilir kaynakların elektrik kurulu gücü içindeki payı yüzde 63'e ulaştı. Milli Enerji 2040 vizyonu kapsamında ise güneş ve rüzgârda 175 gigavat kurulu güç hedefleniyor.
Kurum, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından bölgede 455 bin konut, köy evi ve iş yerinin tamamlandığını hatırlatarak, bu sürecin şehircilik anlayışına büyük bir tecrübe kazandırdığını söyledi. Konutun altyapı, okul, hastane, meydan, yol ve sosyal yaşamla birlikte ele alındığını anlatan Bakan, iklim krizine karşı şehirleri hazırlarken bu birikimden yararlanıldığını ifade etti:
“Bir şehrin direnci, tek tek binaların sağlamlığından çok daha geniş bir meseledir. Suyunun akması, enerjisinin devam etmesi, ulaşımının çalışması, kamu hizmetlerinin kriz anında ayakta kalması gerekir.”
Emine Erdoğan’ın himayesinde başlayıp uluslararası alana taşınan Sıfır Atık hareketini de örnek gösteren Kurum, kalıcı sonuç için mevzuat, yerel yönetim, özel sektör, finansman ve vatandaşın aynı yönde ilerlemesi gerektiğinin altını çizdi.
Kurum, aynı gün COP31 Alanı’ndaki Uzungöl Salonu’nda düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Çevre ve İklim Değişikliği Bakanları Üst Düzey Yuvarlak Masa Toplantısı’nda da konuştu. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın TDT Zirvesi’ndeki “Hepimiz biriz, beraberiz” sözünü hatırlatan Kurum, toplantıyı “büyük aile fotoğrafının devamı” olarak nitelendirdi.
“Toprağı ve suyu korumak, insanı korumaktır” diyen Kurum, Türk coğrafyasının karşı karşıya olduğu tehditleri sıraladı: Aral Gölü’ndeki tahribat, Hazar Denizi’nde düşen su seviyesi, Orta Asya’da küçülen buzullar ve kuraklığın tarımsal üretime verdiği zarar.
2024'te kabul edilen Türk Yeşil Vizyonu’nun önemli bir irade ortaya koyduğunu belirten Kurum, süreci şöyle özetledi: Bakanlar ilk kez COP29 kapsamında Bakü’de bir araya geldi, nisanda Astana’da ikinci adım atıldı, şimdi sıra Antalya’da. Kurum’a göre artık bu yolu ortak projeler, yatırımlar ve sonuç üreten çalışmalarla büyütmenin zamanı geldi.
Kurum, COP31 kapsamında geliştirilen 35'e 35 Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü’ne kardeş ülkeleri davet etti. Girişim, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarmayı amaçlıyor. Bakan, şebeke ve depolama teknolojilerinde tecrübe paylaşımı ile enerji verimliliğinde ortak programlar çağrısında bulundu.
Elektrifikasyonun teknik bir başlıktan çok daha fazlası olduğunu vurgulayan Kurum, “Elektrik, hastanede çalışan cihazdır, tarladaki sulama sistemidir, fabrikadaki üretimdir” diyerek Türk dünyasının enerji dönüşümünü büyük bir kalkınma ve teknoloji hamlesine çevirebileceğini söyledi. Kurum ayrıca üretimde küresel döngüsel malzeme kullanımını 2035'e kadar en az yüzde 15'e çıkarma hedefine destek istedi.
Toplantının en somut adımı, Türk devletleri arasındaki çevre ve iklim iş birliğini kentsel gelişim ve yatırım alanına taşıyacak TULIP platformunun duyurulması oldu. Platform, COP31 kapsamında başlatılan SURFF girişimini destekleyecek; üye ülkelerdeki kentsel dönüşüm ve akıllı şehir projelerini yatırımcılar ve finans kuruluşlarıyla buluşturacak.
Kurum, Türk devletlerine yönelik eylem planını da şu başlıklarla ortaya koydu:
Kurum, konuşmasını iklim diplomasisinin sık eleştirilen bir yönüne dikkat çekerek tamamladı. Her toplantıda yeni niyetler açıklamak yerine, önceki toplantılarda verilen sözlerin ne kadarının hayata geçtiğine bakılması gerektiğini söyleyen Bakan, Türk Yeşil Vizyonu’nun yalnızca üzerinde uzlaşılan bir belge olarak kalmamasını, yatırım ve sonuç üreten yaşayan bir ortaklığa dönüşmesini istediklerini belirtti.
“Ortak geleceğimiz, bizden büyük işler bekliyor. Birliğimiz daim, kardeşliğimiz güçlü, yolumuz açık olsun.”