Meğer beklediğim fiil az önce söylenmiş. “Derin endişe duyuyoruz” dediler mi, duyma işi tamamlanıyor, sıra bir sonraki gündem maddesine geliyormuş.
Eski haberlere baktım. Mart 2022’de Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Ukrayna’daki nükleer tesislerin güvenliğinden derin endişe duyduğunu bildirmiş. Fransa, ortaklarıyla birlikte Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyini acil toplantıya da çağırmış [1]. Demek ki “Endişe duyuyoruz” dedikten sonra cümleye devam etmek mümkünmüş.
Mayıs 2023’te Hiroşima’da bu kez yedi ülkenin lideri, İran’ın nükleer programını genişletmesinden derin endişe duyduklarını açıklamış [2]. Mayıs 2025’te ise Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Paris’te bir gazetecinin sorusuna “Gazze Şeridi’ndeki gelişmelerden derin endişe duyuyoruz” diye cevap vermiş [3].
Üç haberi yan yana koydum. Tarihleri ayrı, konuşanlar ayrı, konular ayrı. “Derin endişe” sözünün altını çizip geri kalanını kapatsam hangi haberi okuduğumu ben de çıkaramam.
Benim asıl merak ettiğim, bu açıklamaların ertesi günü. Dünkü endişe bugün de sürüyorsa yeni bildiriye ne yazılır? “Derin” bir kere kullanıldı. Bugün “daha derin” denirse dünkü endişe biraz sığ mı kalır?
Meslek alışkanlığı işte, bir şeyin arttığı söylenince neye göre ölçüldüğünü merak ederim. Laboratuvarda bir öğrencim “Hocam, sıcaklık epey arttı,” dese kaç dereceye çıktığını sorarım. Öğrenci termometreye bakar, cevabını verir. Diplomaside işler daha zor. Dereceyi sorabileceğim biri var da termometre kimde, onu henüz bulamadım….
Böyle haberleri dinlerken bazen kendimi eski bir dil bilgisi dersinde buluyorum. Diyelim ki spiker önce “Liderler derin endişelerini dile getirdiler,” dedi. Kim dile getirdi? Liderler. Hemen ardından “Karar bir sonraki toplantıya bırakıldı,” dedi. Kim bıraktı? Haberi sonuna kadar dinliyorum. Meğer dünya liderlerinin hepsi ilk cümledeymiş.
Elbette bir kararın alınması güçtür. Bazen yedi ülkenin bir tek kelime üzerinde anlaşması bile günler sürer. Fakat ben o günleri bir de evinin camı kırılmış, hava kararmadan çocuğunu nerede yatıracağını düşünen bir annenin hesabıyla ölçmek isterim. Toplantı gelecek perşembeye bırakılabilir. Annenin önünde ise bu akşam var. Bildiriyi kaleme alanlar son okumayı bir defa da onun saatine bakarak yapsalar, belki “en kısa zamanda” sözünün yanına bir tarih koyma ihtiyacı duyarlar.
Bir gün böyle bir basın toplantısında söz bana düşse “Sayın Başkan, endişenizin derinliği kaç metredir?” diye sorardım herhalde. Önce tercümana bakardı. Tercüman da doğru çevirdiğinden emin, dönüp bana bakardı. Ben o zaman sorumu ikisinin de anlayacağı kadar sadeleştirirdim.
Endişeniz bunca yıldır derinleşiyor da; bir karar almaya yetecek derinliğe nedense bir türlü ulaşamıyorsunuz…
Saygılar…..
Kaynakça
- Yusuf Özcan, “Fransa, Ukrayna’daki nükleer tesislerin güvenliği için BMGK’yi acil toplantıya çağırdı”, Anadolu Ajansı, 5 Mart 2022.
- G7, G7 Hiroshima Leaders’ Communiqué (Hiroşima Liderler Bildirisi), 20 Mayıs 2023, paragraf 56.
- Erbil Başay, “Almanya Başbakanı Merz: Gazze Şeridi’ndeki gelişmelerden derin endişe duyuyoruz”, Anadolu Ajansı, 7 Mayıs 2025.
- Neden Bir Divan Şiiri Yazamıyorum?
- Beyinsiz Canlı Öğreniyor; Çamur Eldeyken Akıl Nerede?
- İran’ın Kapıları Nereye Açılıyor?
- Peygamberin Evi, Firavun’un Sarayı
- Hayat Neden Aynadaki İki Molekülden Birini Seçti?
- Hattatın Rakibi Kim: Taklit mi, Piyasa mı, Yapay Zeka mı?
- Güzelliğin Üç Menzili: Göz, Gönül ve Ruh
- Beynin Moleküler Sırları: Küçük Oyuncular, Şaşırtıcı Roller
- Akademinin Sessiz Hastalığı: Kibir
- Bir Bölü 137, Bir Sır, Bir An
- Beni Yaşatan Her Damlaya Minnetle
- Ayasofya’da Bir Damla Kerbelâ
- Görünen ile Görünmeyen Arasında Bir Harf: Vav
- Güç, Korku ve İtaat: Mobbing ile Terörün Kesiştiği Yer
- Düşünerek Malzemeyi Şekillendirebilir miyiz?





