Bir fincan çay içerken acaba benim lafım nerelere gidecek diye düşünmeden huzurla içimizi rahatça dökebildiğimiz dostluklar olmalı hayatımızda; diğer türlüsü, sadece takvim yapraklarını tüketen içi boş bir nezakettir.

Çağımızın en büyük hastalığı şüphesiz ben merkezciliktir. Büyük küçük demeden herkes artık çok özel olduğuna, dünyanın kendi etrafında döndüğüne inanıyor; biz de empatiden bîhaber bir toplumda nefes almaya çalışıyoruz. İnsanlar birbirine emek vermeyi çoktan bıraktı; artık sadece dertlerini yarıştırıyorlar.

Eskiden dert, paylaşıldıkça hafifleyen bir yük, omuz omuza yürünen bir imtihan yoldaşlığıydı. Şimdi ise ne yazık ki kimin daha çok yorulduğunun, kimin daha büyük acılar çektiğinin kanıtlandığı acımasız bir yarış pistine döndü. Empati, kütüphanelerin tozlu raflarında unutulmuş ağır bir kitap gibi kalırken, herkes kendi yankı odasında haklılığının konforunu yaşıyor.

Tabii etrafta o eski büyükler, kapısını çaldığınızda size rüzgâr değil serinlik veren derviş ruhlu insanlar azaldı. Lakin inanın, o değerleri hâlâ içinizde yaşatabiliyor olmanız bile başlı başına bir duruş, hayata karşı asil bir direniştir.

Fikirlere ve düşüncelere saygı duyulmayan, herkesin kendi bildiğini doğru sandığı, merhametten yoksun ve güvensiz bir iklimde ayakta kalmaya çalışıyoruz. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın da ifade ettiği gibi, insanlar da birer kuyuya benzer; içlerinde boğulabiliriz. Çünkü ilim de, irfan da, dertleşmek de ancak ehil olanla yapılır. Ehil olmayanla yürümek, pusulası bozuk bir kaptanla açık denize açılmaya benzer; ne limana varabilirsiniz ne de fırtınadan sağ kurtulabilirsiniz.

Bu yüzden, size faydası dokunmamış insanlardan tavsiye bile almayın. Gitmek istediğiniz yere hiç gitmemiş birinden yol tarifi istemeyin. Çünkü hayatta denklik çok önemlidir. Size akıl vermeye çalışan insanlar hayatta sizin kadar emek verdi mi? Yoksa emeklerinizi küçümsüyor, hevesinizi mi kırıyorlar, yoksa sizi yüreklendirip yol mu açıyorlar? Bunları süzgeçten geçirerek karar vermek lazım.

Herkes yolumuza ışık tutmaz; bazen tutuyormuş gibi yaparlar. Ne demişler: Gerçek dost, derdinize katlanabilen değil, başarınıza katlanabilendir. Toplumumuzda bazı insanlar ağzımızdan laf almaya çalışır, bazıları ise o sözü başkalarına taşır. Aralarında çok ciddi bir fark vardır: Biri meraktan yaklaşır, diğeri ise merhametten…

Oysa bizim yapmamız gereken tek şey, evimizin önündeki bahçeyle uğraşmak, kendi toprağımızla ve kendi mahsulümüzle ilgilenmektir. Emek vermemiş, bir yaprağın yeşermesi için can suyunu taşımamış hiç kimsenin o bahçenin meyvesi üzerinde söz hakkı olamaz.

Başkalarının ne düşündüğüne, ne yaptığına takılıp kalırsak, önümüzdeki yollar hep engellerle dolu görünür. Gönül kapımızı araladığımız insanlarda seçici olmalıyız; çünkü insan insana siner. Eğer ruhlar birbirine aşinaysa hemhâl olurlar, yan yana oturduklarında ruhlarının sıcaklıkları birbirlerine şifa verir. Karşısındaki insanın acısını kalbinde hisseden merhametli insanlarla yollarımız kesişsin.