Dilek Yıldırım
Çünkü çocukların kalbinde yaralar her zaman büyük travmalarla açılmaz. Bazen sabırsızca söylenmiş bir söz, bazen dinlenmemek, anlaşılmamak, sürekli eleştirilmek ya da hayallerinin küçümsenmesi bir çocuğun içinde derin izler bırakabilir.
“Sen yapamazsın.”
“Bak, kardeşin senden daha başarılı.”
“Çok ağlıyorsun.”
“Bunu da mı beceremedin?”
Yetişkin için birkaç dakika sonra unutulabilecek bu cümleler, çocuk için yıllarca taşınabilecek duygulara dönüşebilir.
Çünkü çocuklar yalnızca söylenen sözleri duymazlar; o sözlerden kendileri hakkında bir anlam çıkarırlar.
Sürekli eleştirilen bir çocuk hata yapmaktan korkabilir. Sürekli kıyaslanan bir çocuk kendisini eksik görebilir. Duyguları küçümsenen bir çocuk, hissettiklerinin değersiz olduğunu düşünebilir. Sevilmek için sürekli başarılı olması gerektiğine inanan bir çocuk ise büyüdüğünde kendisini kanıtlamaya çalışabilir.
Bu nedenle çocukların yalnızca davranışlarına değil, davranışlarının ardındaki duygulara da bakmak gerekir.
“Ne kadar yaramaz.”
“Çok huysuz.”
“Her şeyi büyütüyor.”
Belki çocuk yaramaz değildir.
Belki sadece duyulmak istiyordur.
Belki huysuz değildir.
Belki çok yorulmuştur.
Belki yaşadığı şey, onun dünyasında gerçekten çok büyüktür.
Çocuklar her zaman konuşarak anlatmazlar. Bazen susarak, içine kapanarak, öfkelenerek ya da ağlayarak yardım isterler.
Bir çocuğa “Ağlama.” demek yerine, “Neden ağlıyorsun, anlatmak ister misin?” diyebilmek gerekir.
Korktuğunda “Bunda korkacak ne var?” demek yerine, korkusunun onun için gerçek olduğunu kabul etmek gerekir.
Özellikle özel gereksinimli çocuklarda bu konu daha da önemlidir. Her çocuk aynı hızda öğrenmez, aynı şekilde iletişim kurmaz. Bir davranışı “yaramazlık” ya da “inatçılık” olarak görmek yerine, o davranışın altında hangi ihtiyacın olduğunu anlamaya çalışmak gerekir.
Çünkü bazen öfkenin arkasında korku, sessizliğin arkasında kırgınlık, başarısızlığın arkasında ise “Yapamıyorum.” değil, “Başaramazsam beni sevmeyecekler.” düşüncesi vardır.
Çocuklar aynı zamanda anne ve babalarının hayallerinin içine doğarlar.
“Benim çocuğum doktor olacak.”
“Benim çocuğum mühendis olacak.”
“Benim yaşayamadıklarımı çocuğum yaşayacak.”
Bunların hepsi sevgiyle söylenmiş olabilir. Fakat bazen en önemli soru unutulur:
Çocuğun kendi hayali nedir?
Çocuk neyi seviyor?
Neyi yapmak onu mutlu ediyor?
Çünkü çocuk bizim tamamlanmamış hikâyemiz değildir. Bizim gerçekleştiremediğimiz hayallerimizin taşıyıcısı da değildir.
Çocuk, bize emanet edilmiş ayrı bir hayattır.
Bu nedenle çocuklara kendi hayallerimizi yaşatmaya çalışmadan önce onların hayallerini dinlemeliyiz. Onların yerine yaşamak değil, kendi yollarını bulmalarına rehberlik etmek gerekir.
Bir çocuk sadece başarılı olduğunda sevilmemelidir.
Sadece uslu olduğunda değerli hissettirilmemelidir.
Hata yaptığında da sevilmelidir.
Başarısız olduğunda da sevilmelidir.
Ağladığında da sevilmelidir.
Korktuğunda da sevilmelidir.
Çünkü bir çocuğa verilebilecek en büyük güven, “Ne olursa olsun sen değerlisin.” duygusudur.
Bazen bir çocuğun hayatını değiştiren şey büyük bir başarı değil, küçük bir cümledir:
“Ben sana inanıyorum.”
“Senin yanındayım.”
“Birlikte tekrar deneyebiliriz.”
“Sen olduğun hâlinle değerlisin.”
Çocuklar büyür. Fakat çocukluklarında kendilerine hissettirilen duygular çoğu zaman onların içinde yaşamaya devam eder.
Bugün değersiz hissettirilen bir çocuk, yarın sürekli başkalarının onayını arayan bir yetişkin olabilir. Bugün dinlenmeyen bir çocuk, yarın duygularını anlatmakta zorlanabilir. Bugün sürekli eleştirilen bir çocuk, yarın kendi hatalarına bile acımasız davranabilir.
Bu yüzden çocuk yetiştirmek yalnızca bir insanı büyütmek değildir.
Bir geleceğin kalbini şekillendirmektir.
Çocukların kalbine korku değil, güven bırakmalıyız.
Baskı değil, anlayış bırakmalıyız.
Eleştiri değil, rehberlik bırakmalıyız.
Ve her şeyden önce sevgi bırakmalıyız.
Çünkü bir çocuğun kalbinde açılan yara yalnızca onun yarası değildir. O yara, toplumun vicdanında da açılmış bir yaradır.
Bazen bir çocuğun hayatını değiştirmek için büyük şeyler yapmamız gerekmez. Onu gerçekten dinlemek, gözlerinin içine bakmak, korkularını küçümsememek ve değerli olduğunu hissettirmek yeterlidir.
Çünkü bazı yaralar çocuklukta açılır ve yetişkinlikte kanamaya devam eder.
Bazı yaralar ise yine çocuklukta söylenen güzel bir sözle iyileşmeye başlar.
Bir çocuğun kalbine bırakabileceğimiz en güzel miras; korku değil güven, baskı değil anlayış, eleştiri değil rehberlik ve her şeyden önce sevgidir.
- Bir Toplumun Geleceği Çocuklarının Ruh Sağlığında Saklıdır
- Çocuklarda cinsel kimlik tartışması: özenme mi, keşif mi, toplumsal etki mi?
- Ekranların Büyüttüğü, İletişimin Yalnız Bıraktığı Çocuklar
- Bir Çocuğun En Çok İhtiyacı Olan Şey: Mükemmel Anne-Baba Değil
- Eğitimde Disiplin: Çocuk Korkmalı mı, Anlamalı mı?
- Merhameti Nerede Kaybettik?
- Okullar Açılıyor: Peki İçimizdeki O Çocuk Hâlâ Orada mı?
- KPSS Bitti, Asıl Sınav Şimdi Başlıyor
- Z Kuşağı mı, Yoksa Bizim Yetiştirdiğimiz Gençler mi?
- O Çocuk hâlâ İçimizde
- Bir Kelime, Bir Hayat: İlk 3 Yılın Gücü
- Çocukluğu Ekrana Değil, Hayata Bırakalım
- Duygusal Zekâ ve Empati: İnsanı İnsan Yapan Güç
- Adalet Öğretmenden Başlamalıdır!
- Çocuklarınızı Hayata mı, Sınava mı Hazırlıyorsunuz?





