Menü ARTI5TV
Hülya Öztürk

Hülya Öztürk

Tarih: 28.09.2026 17:39

Al-Ver Dengesi ve Sınırlarımız: Ne Kadar Verdiğinin, Ne Kadar Değer Göreceğinle Bir İlgisi Yok

Facebook Twitter Linked-in

İnsanlara gösterdiğimiz değer veya verdiğimiz emek, otomatik olarak bize aynı oranda saygı ya da değer olarak geri dönmeyebilir. Karşı tarafın size verdiği değer, sizin ne kadar fedakarlık yaptığınızla değil; onun kendi olgunluğu, empati yeteneği ve sizi nasıl algıladığıyla ilgilidir.

İyiliği veya değeri "karşılık görmek" ya da "takdir edilmek" için yaparsanız hayal kırıklığına uğrarsınız. Çoğu insan yapılan muhteşem şeyleri sizin vericiliğinize değil, kendi liyakatine bağlar.

Karşı taraf kibirlense veya sizi "soksa" dahi, yaptığınız iyilik sizin duruşunuzu; onun bunu nasıl karşıladığı ise onun kalitesini gösterir. Ayrıca bu durumu özetleyen meşhur bir kelam-ı kibar da şöyledir:

"Herkes kendi heybesindekini ikram eder."

Siz cömertlik ve değer ikram edersiniz; karşı tarafın heybesinde ego ve kibir varsa, o da size onu yansıtır.

Yaşamda çok ince ve hayati bir çizgi vardır. Farkındalık ile kendi sınırını koruduğumuz Al-ver dengesi.

Günlük insani ilişkilerde bu dengeyi sınırsızca ve şuursuzca uygulamak, kişiyi bir süre sonra tükenmişliğe, değersizlik hissine ve suistimale açık hale getirir. İlişkiler tek taraflı bir “müze ziyareti” veya “hayır kurumu” değildir; bir köprüdür ve iki taraftan da inşa edilmesi gerekir.

Bir insana ilk başta açık bir yürekle değer verirsiniz. Ancak bu değer karşı tarafta ego, duyarsızlık veya narsisizm üretiyorsa, oradaki “verme” eylemini durdurmak gerekir. Al-ver dengesini korumanın en güçlü aracı sınırlardır. Karşı tarafın sizin emeğinizi kendi muhteşemliğine yorduğunu fark ettiğiniz an, musluğu biraz kısmak gerekir. iyilik yapmak, değer vermek harika bir insani vasıftır. Ancak değer bilmeyene verilen değer, hem verene yüktür hem de alandaki egoyu besleyen bir zehirdir.

Veren El alan elden üstündür der bizim inancımız. İyiliği veya cömertliği karşı taraftan bir karşılık, övgü veya minnet bekleyerek değil, sırf Allah rızası için yaparsın.

Muhatabın insan değil de Yaradan olduğunda, karşı tarafın ne kadar “kadir bilmez” veya “kibirli” olduğunun bir önemi kalmaz. Çünkü sen karşılığını zaten insandan beklemiyorsundur.

Ancak Dinde “Nefsini ve Hakkını Korumak” da Farzdır

Peki, veren el olmak her önümüze gelene kendimizi ezdirip sömürtmek midir? Kesinlikle hayır.

İslam’da sadece malın değil; zamanın, emeğin, duygunun ve iyi niyetin de israfı hoş görülmez. Sizin verdiğiniz değer karşı tarafta kibre, narsisizme ve kullara tepeden bakmaya yol açıyorsa, ona vermeye devam etmek o kişinin kötülüğüne aracılık etmek demektir.

Mümin Uyanıktır Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) “Mümin, bir delikten iki defa ısırılmaz” hadisi tam olarak bu al-ver dengesine işaret eder. Bir insanın fıtratını, niyetini gördükten sonra safça aynı suistimale göz kapatmak dindar olmanın değil, basiretsizliğin göstergesidir.

Kur’an-ı Kerim’de İsra Suresi 29. Ayette şöyle buyrulur: “Elini boynuna bağlanmış gibi cimri yapma, onu tamamen de açıp saçma; sonra kınanmış ve eli boş pişman kalırsın.” Bu ayet, kelimenin tam anlamıyla “al-ver dengesini ve kendi sınırını korumayı” emreder.

Veren el” olmak, manevi bir olgunluk ve cömertlik halidir; fakat “sömürülen el” olmak dinde övülen bir şey değildir.

Siz yine veren el olursunuz, kalbinizi bozmazsınız; ancak paranızı, emeğinizi ve duygunuzu kime, ne kadar vereceğinizi basiret ve sınırlarla belirlersiniz. Kıymet bilmeyene verilen fazla değer, karşı tarafın egosunu besleyen bir zehre dönüşüyorsa, orada durmak hem kendi ruhunuza hem de karşı tarafın ahlakına yapılmış en büyük hayırdır.


Orjinal Köşe Yazısına Git
— KÖŞE YAZISI SONU —